Alternatywne formy amortyzacji.

Amortyzacja stanowi istotne źródło finansowania działalności z przeznaczeniem na inwestycje rzeczowe. Z jednej strony dochodzi do uwolnienia kapitału na skutek odpisów amortyzacyjnych, które gwarantują reprodukcję zużytego majątku. Natomiast z drugiej strony dochodzi do pomniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych i uzyskania tzw. tarczy podatkowej poprzez wliczanie do kosztów inwestycji odsetek od kredytów naliczonych w okresie realizacji tych inwestycji.

Amortyzacja jest specyficznym rodzajem kosztu uzyskania przychodów, polega ona na pośrednim oraz systematycznym rozłożenie w czasie kosztów związanych z wprowadzeniem do przedsiębiorstwa określonych składników majątku (R. A. Nawrot, Amortyzacja podatkowa i bilansowa, C.H. Beck 2009, s. 1.). Są to czynności, które zmierzają do rozłożenia w czasie obciążeń finansowych związanych z eksploatacją pewnych środków bądź też aktywów podczas okresu ich faktycznego użytkowania. Ponadto dokonywane odpisy amortyzacyjne pozwalają na gromadzenie środków finansowych niezbędnych do późniejszego odtwarzania użyteczności zużywanych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Amortyzacji danego środka trwałego można dokonać tylko raz. Celem takiej regulacji jest przez wszystkim zapobieżenie sytuacji, w której dany składnik majątku jest amortyzowany kilka razy, a korzyści z tego tytułu przysługują podmiotom nieuprawnionym (Wyrok NSA z dnia 09.01.2001 r., sygn. III SA 2838/99).

Amortyzacji podlegają budowle i budynki stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania oraz lokale będące odrębną własnością lub te nabyte, nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania; spółdzielcze prawa do lokalu mieszkaniowego, użytkowego, do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej.  Okres ich użytkowania musi być dłuższy niż rok, a sam przedmiot amortyzacji musi być wykorzystywany w związku z prowadzoną działalnością oraz musi być kompletny i zdatny do użytku w momencie wprowadzenia do ewidencji.

W celu ułatwienia prowadzenia działalności gospodarczej przepisy podatkowe wprowadziły regulacje umożliwiające dokonanie amortyzacji uproszczonej. Zgodnie z orzeczeniem WSA „możliwość zastosowania przez podatnika indywidualnej stawki amortyzacyjnej odnosi się wyłącznie do środków trwałych przez podatnika nabytych, a nie do środków trwałych wytworzonych we własnym zakresie, bowiem jedynie w odniesieniu do nabytych środków trwałych możliwe jest przyjęcie ich uprzedniego wykorzystywania w tym charakterze przez wskazany okres, a więc uznania ich za używane. Wyrok WSA z dnia 29 października 2009 roku w Szczecinie, sygn. I SA/Sz 357/09. Oznacza to, że nie każdy środek trwały trzeba zamortyzować. Jeżeli jego wartość nie przekracza kwoty 3.500 zł podatnik może postąpić w trojaki sposób. Po pierwsze, może dokonać jednorazowego odpisu danej rzeczy. Po drugie, może zaliczyć daną rzecz jako środek trwały i dokonywać odpisów zgodnie z ustawą. Po trzecie, może nie wprowadzać danej rzeczy do ewidencji środków trwałych i zaliczyć ją bezpośrednio do kosztów P. Wojtasik, Amortyzacja podatkowa środków trwałych, ODDK sp. z o.o. 2007, s. 27. Każda z wskazanych opcji jest prawidłową i zastosowanie jakiejkolwiek z nich nie narazi podatnika na żadną odpowiedzialność.

W ramach tego limitu możemy rozliczyć kilka środków trwałych. Prawo takie przysługuje tzw. małym podatnikom oraz firmom rozpoczynającym działalność, jednakże tylko w pierwszym roku podatkowym ich działalności. Uproszczoną zasadę amortyzacji nisko-cennych środków trwałych można stosować, uwzględniając jednak art. 4 ust. 4 ustawy o rachunkowości, zgodnie z którym jednostka może w ramach przyjętych zasad rachunkowości stosować uproszczenia, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na realizację obowiązku stosowania zasad rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego M. Okoniewski, Gazeta Prawna Nr 092/2007 z dn. 2007-05-14. Środki takie można wtedy zamortyzować w trojaki sposób: na zasadach ogólnych,  jednorazowo bądź też poprzez dokonanie zbiorczych odpisów dla grup środków trwałych.

Prowadząc działalność gospodarczą istnieje również możliwość dokonania jednorazowej amortyzacji, która umożliwia jednorazowe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów całego odpisu amortyzacyjnego dokonanego od wartości początkowej danego środka trwałego. Metodę tą stosuje się w odniesieniu do środków trwałych zaliczonych do grupy 3–8 Klasyfikacji Środków Trwałych, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Można ją zastosować wyłącznie do tych środków trwałych, które zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w tym roku. Istota tej metody polega na tym, że w pierwszym roku podatkowym dokonuje się jednorazowej amortyzacji do wysokości nieprzekraczającej równowartości kwoty 50,000.00 euro łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych. Odpisu dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy, którego ten limit dotyczy, w zaokrągleniu do 1000 zł. Wysokość jednorazowych odpisów amortyzacyjnych w 2017 r. nie może przekraczać kwoty 215 tys. zł. Prawo do skorzystania z amortyzacji jednorazowej przysługuje wyłącznie tzw. „małym podatnikom” oraz osobom dopiero rozpoczynającym działalność gospodarczą. Zgodnie z przepisami podatkowymi, małym podatnikiem jest podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1,200,000.00 euro.  Przepisy mają w tym zakresie dodatkowe zastrzeżenia. Prawo do skorzystania z jednorazowej amortyzacji nie przysługuje podatnikowi rozpoczynającemu prowadzenie działalności gospodarczej, który w roku jej rozpoczęcia, a także w ciągu 2 lat od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia, prowadził działalność gospodarczą samodzielnie lub jako wspólnik spółki niemającej osobowości prawnej albo działalność taką prowadził małżonek tej osoby, jeżeli między małżonkami istniała w tym czasie wspólność majątkowa. Należy być bardzo uważnym i należycie sprawdzić swoje uprawnienia w tym zakresie.

Niezależnie od powyższych uprawnień przepisy podatkowe dopuszczają możliwość zastosowania amortyzacji sezonowej. Dotyczy ona tych składników majątku, które z uwagi na  specyfikę prowadzonej działalności używane są tylko przez pewien okres w ciągu roku. Nie odnosi się to jednak do tych środków trwałych, które są czasowo niewykorzystywane np. z powodu braku zapotrzebowania na określony towary. Zgodnie z wyrokiem NSA „przez sezonowość należy rozumieć taką działalność gospodarczą, której wyniki są zależne od warunków atmosferycznych czy innych, odznaczających się określoną regularnością, związaną z prawami przyrody. Wyrok NSA z dnia 20 marca 1996 roku, sygn. SA/Wr 1546/95.”

Niekiedy rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej skłania do poszukiwania jeszcze innych metod dokonywania odpisów amortyzacyjnych. W tym zakresie ustawodawca daje podatnikowi możliwość wyboru metody ustalenia wysokości odpisów. Przepisy rachunkowe nie przewidują sezonowej metody amortyzacji, odpisów należy bowiem dokonywać w każdym okresie rozliczeniowym. Podatnik na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ma prawo do wyboru przyspieszonej metody amortyzacji, inaczej zwanej metodą indywidualnych stawek amortyzacyjnych. Jak sama nazwa wskazuje, metoda ta daje podatnikowi możliwość indywidualnego ustalenia wartości stosowanych stawek amortyzacyjnych, przy zastosowaniu pewnych ograniczeń ustawowych. Nie ma ona jednak zastosowania do wartości niematerialnych i prawnych, jedynie do środków trwałych używanych przez okres 6 miesięcy (60 miesięcy w przypadku budynków, lokali i budowli) bądź  ulepszonych, bądź też do tych, które po raz pierwszy zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych. Ulepszenie środka trwałego oznacza, że przed wprowadzeniem do ewidencji środków trwałych wydatki poniesione przez podatnika na ulepszenie stanowiły co najmniej 20% wartości początkowej (30 % w przypadku budynków, lokali i budowli). Powyższe ograniczenia wynikają z art. 22j ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz z art. 16j ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Odnoszą się one do wymogów związanych z minimalnych okresem amortyzacji środka trwałego. „Możliwość zastosowania przez podatnika indywidualnej stawki amortyzacyjnej odnosci się wyłącznie do środków trwałych przez podatnika nabytych, a nie (…) wytworzonych we własnym zakresie Wyrok WSA w Szczecinie z dn. 29.10.2009 r., sygn. II FSK 1021/05, niepublikowany.”. Na podstawie dokładnej analizy przepisów widać, iż przepisy podatkowe mimo, iż dają podatnikom wiele opcji w znaczący sposób próbują je jednak ograniczać wprowadzając dodatkowe wymagania.

Podstawowym celem prowadzenia działalności gospodarczej jest wypracowywanie zysku. Ale jak to bywa, idea nie zawsze idzie w parze z rzeczywistością. Dlatego też przedsiębiorcy szukają różnych metod umożliwiających zmniejszenie generowania kosztów. Jedną ze stosowanych metod jest amortyzacja. Amortyzacja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych jest jednym z procesów, któremu podmioty prowadzące jakąś działalność muszą poświęcić czas. Wymaga to umiejętnego zastosowania w praktyce przepisów podatkowych oraz rachunkowych. Niezależnie od stawianych wymogów oraz ograniczeń zmusza to przedsiębiorcę to prowadzenia dwóch rodzajów ewidencji, które służą dwóm różnym celom. Z jednej strony, celem jest wywiązanie się z ciążących na przedsiębiorcy zobowiązań podatkowych. Z drugiej strony, mamy do czynienia z czynnościami, które dają przedsiębiorcy informacje dotyczące jego sytuacji finansowej oraz jego możliwości rozwojowych na przyszłość. Pomimo istotnych rozbieżności pomiędzy prawem podatkowym oraz prawem bilansowym w zakresie amortyzacji dobrze prowadzona ewidencja środków trwałych oraz księgi rachunkowe umożliwiają przedsiębiorcom wywiązywanie się również z wymogów nakładanych przez przepisy podatkowe.

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *