Duże zmiany w Kodeksie postępowania administracyjnego. Skargi na interpretację indywidualne: od czerwca składamy od razu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

Na naszych łamach pisaliśmy już o tym, że w dniu 1 marca 2017 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2016.1947, dalej: ustawa o KAS) oraz ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. wprowadzającej ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2016.1948, dalej: ustawa wprowadzająca). Te nowe regulacje prawne, przeorganizowały strukturę instytucji celno – skarbowych podległych ministrowi rozwoju i finansów. Dziś napiszemy o powiązanej ze zmianą marcową, nowelizacji procedury administracyjnej, która obowiązuje od dnia 1 czerwca 2017 r. na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.935, dalej również: ustawa zmieniająca). Tak więc, w dzisiejszym artykule omówimy najważniejsze dla naszych Czytelników nowości w prawie administracyjnym, a sporo miejsca poświęcimy obowiązujących od 1 czerwca 2017 r. nowych zasadach zaskarżania wydanych przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej indywidualnych interpretacji podatkowych.

Jednolita informacja podatkowo-celna.

W ramach Krajowej Administracji Skarbowej (dalej również: KAS), o której szerzej pisaliśmy w artykule z dnia 19 maja 2017 r. pt.: Reforma skarbowa. Nowa kontrola celno – skarbowa i jej zasady. Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej w praktyce, działa Krajowa Informacja Skarbowa (dalej również: KIS). Instytucja ta powstała z połączenia Krajowej Informacji Podatkowej i Informacji Celnej. Celem działania KIS jest oczywiście zapewnienie jednolitej informacji podatkowej i celnej. Obecnie to dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, jako wyspecjalizowany organ KAS, wydaje interpretacje indywidualne, a nie jak było dotychczas – dyrektorzy izb skarbowych w imieniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Do zadań dyrektora KIS należy więc (art. 22.1 ustawy o KAS):

  1. zapewnianie jednolitej i powszechnie dostępnej informacji podatkowej i celnej, w tym jej przetwarzanie i udostępnianie,
  2. prowadzenie spraw dotyczących interpretacji indywidualnych przepisów prawa podatkowego,
  3. prowadzenie działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie przepisów prawa podatkowego i celnego,
  4. realizacja polityki kadrowej i szkoleniowej w Krajowej Informacji Skarbowej,
  5. identyfikowanie obszarów zagrożeń mogących mieć wpływ na prawidłowość wykonywania obowiązków podatkowych i celnych,
  6. wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach.

Zauważyć w tym miejscu należy, że przyjmowanie i rozpatrywanie przez KIS skarg i wniosków odbywa się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dział VIII Skargi i wnioski (Dz.U.2016.23, dalej również: kpa) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz.U.2002.5.46, dalej również: Rozporządzenie). Przypomnijmy dla porządku, że skargi i wnioski, zarówno te nadsyłane pocztą, jak i drogą elektroniczną, powinny zawierać imię, nazwisko (nazwę) i adres zamieszkania (w tym kod pocztowy) wnoszącego skargę lub wniosek. Skargi i wnioski niespełniające wymogów formalnych pozostawione będą bez rozpoznania (§ 8 pkt 1 Rozporządzenia). Jeżeli z treści skargi lub wniosku nie będzie można należycie ustalić ich przedmiotu, organ do którego dokument taki wpłynął, wezwie wnoszącego skargę lub wniosek do złożenia, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnienia lub uzupełnienia. Wezwanie będzie zawierało pouczenie, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie skargi lub wniosku bez rozpoznania (§ 8 pkt 2 Rozporządzenia).

Decyzje KIS i nowe zasady odwołań

Jak już pisaliśmy we wstępie do dzisiejszego artykułu, główną uwagę chcemy skupić na zmianach prawa w zakresie zaskarżania interpretacji indywidualnych, o których wydanie, do dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS), mogą zwracać się osoby, mające wątpliwości co do zaistniałego u nich stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, mogącego powodować konsekwencje podatkowe.

Mocą wzmiankowanych we wyżej ustaw, zmieniły się:

  1. zasady składania wniosków o wydanie interpretacji. Wszystkie wnioski oraz inną korespondencję związaną z wydawanymi interpretacjami indywidualnymi należy kierować do Krajowej Informacji Skarbowej na adres: ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną przez e-PUAP na adres skrytki Krajowej Informacji Skarbowej,
  2. wzory wniosków o wydanie interpretacji. Od 1 marca 2017 r. obowiązuje nowy wzór wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej.
  3. zasady wnoszenia opłat od wniosków. Opłaty należy wnosić na konto Krajowej Informacji Skarbowej. Numer konta jest dostępny na nowych wzorach wniosków.

Jednym z modyfikowanych przez ustawę zmieniającą aktów prawnych, jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718, z późn. zm, dalej również: popsa). Zgodnie z nowymi przepisami, od dnia 1 czerwca 2017 r. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji (art. 3 § 2a popsa) wydanych na podstawie przepisu o treści: organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 kpa). Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa wyżej, organ odwoławczy określi także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów (art. 138 § 2a kpa).

Od dnia 1 czerwca 2017 r., podatnik, który nie zgodzi się z wydaną w jego sprawie interpretacją, skargę będzie wnosił od razu do właściwego miejscowo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: WSA). Nowe przepisy zlikwidowały jednocześnie wymóg wzywania dyrektora KIS do usunięcia naruszenia prawa przed złożeniem skargi do WSA. Jeżeli więc stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (art. 52 § 3 popsa). Zamiarem ustawodawcy było skrócenie drogi odwoławczej, a tym samym czasu oczekiwania na weryfikację interpretacji przez sąd.

Z analizy powyższych przepisów wynika, że osoba, która chce zaskarżyć interpretację do sądu, nie musi już wzywać do usunięcia naruszenia prawa, lecz powinna od razu złożyć skargę do WSA. Skargę nadal należy wnosić za pośrednictwem organu, który wydał interpretację, a więc za pośrednictwem dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Podatnik ma na to 30 dni od dnia doręczenia interpretacji (art. 53 § 1 popsa). Z zachowanie terminu ustawa zrównuje sytuację, w której przed jego upływem strona wniesie skargę wprost do sądu administracyjnego (art. 53 § 4 popsa). W takim przypadku WSA niezwłocznie prześle skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Taka sama zasada obowiązuje, gdy przedmiotem zaskarżenia będzie akt lub inna czynność prawna. Dyrektor KIS będzie mógł w ciągu 30 dni zmienić z urzędu interpretację, uwzględniając tym samym skargę złożoną do sądu administracyjnego.

Wypada też przypomnieć, że sprawy będące w toku, prowadzone przed sądami administracyjnymi, które rozpoczęły się i nie zostały zakończone przed dniem 1 czerwca 2017 r., będą rozstrzygane w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu aktualnym do 31 maja 2017 r. Natomiast nowe przepisy dotyczące wnoszenia skarg mają zastosowanie do interpretacji wydanych po 31 maja 2017 r. Informacje o nowej procedurze będą umieszczane w pouczeniach o przysługującej drodze odwoławczej. Jeżeli wnioskodawca, zamiast skargi, omyłkowo (po staremu) skieruje wezwanie do dyrektora KIS, urzędnicy powiadomią go o zmianie prawa. Podobnie, błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie będzie szkodziło stronie, która zastosowała się do tego pouczenia (art. 112 kpa). Ustawa zmieniająca, wprowadziła też zmianę w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U.2017.201, 648 i 768, dalej również Ordynacja albo op). Obecnie, minister właściwy do spraw finansów publicznych może również (dodatkowo) zmienić z urzędu interpretację indywidualną w wyniku uwzględnienia skargi złożonej do sądu administracyjnego (art. 14e w § 1a pkt 1 op).

Zrzeczenie się prawa do odwołania

Jedną z podstawowych zasad w polskim prawie jest to, że podmiotom niezadowolonym z otrzymanej decyzji, przysługuje prawo złożenia odwołania do sądu wyższej instancji, a do czasu tego rozstrzygnięcia, decyzja wydana przez organ niższej instancji nie może być wykonywana. Takie uprawnienie wynika z zasady dwuinstancyjności (co najmniej) postępowania sądowego (art. 15 kpa). Zasadę tę przewiduje również Konstytucja RP (art. 176). Przypomnijmy również, że organ administracji publicznej wydając decyzję jest zobowiązany do poinformowania strony w szczególności o tym czy i w jakim trybie przysługuje od niej odwołanie (art. 107 § 1.7 kpa).

Nowością w zakresie odwołań, wprowadzoną w życie w dniu 1 czerwca 2017 r., na mocy ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, jest prawo do zrzeczenia się odwołania. Obecnie jest tak, że w decyzjach administracyjnych wydawanych po dniu 1 czerwca 2017 r., obok pouczenia o prawie do odwołania, organ będzie również informował o przysługujących stronom prawie do zrzeczenia się odwołania, a także o skutkach skorzystania z tego uprawnienia. Błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków jego zrzeczenia się, albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia (art. 112 kpa). Prawo zrzeczenia się odwołania będzie przysługiwało po doręczeniu stronie decyzji w jej sprawie, w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania (art. 127a § 1 kpa). Prawo to będzie ograniczone w czasie do dnia, w którym upływa termin do wniesienia odwołania. Zrzeczenie się musi mieć formę oświadczenia, które należy skierować bezpośrednio do organu, który wydał decyzję. Skutkiem złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odwołania będzie uprawomocnienie się decyzji. W takiej sytuacji, decyzja stanie się ostateczna i prawomocna przed upływem terminu do wniesienia odwołania (art. 127a § 2 kpa) i taki jest sens tego przepisu – przyspieszenie prawomocności i wykonalności decyzji. Po złożeniu oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odwołania, decyzja będzie podlegać wykonaniu przed upływem terminu do jego wniesienia. Stanie się tak, jeżeli decyzja będzie zgodna z żądaniem wszystkich stron, w przypadku, gdy zrzekną się one prawa do wniesienia odwołania (art. 130 § 4 kpa).

Milczące załatwienie sprawy

Znaczący wpływ na przyspieszenie postępowania administracyjnego, obok zrzeczenia się prawa do odwołania, będzie miała nowa instytucja milczącego załatwienia sprawy, której nie sposób pominąć przy okazji omawiania większych zmian wprowadzanych w czerwcu do Kodeksu postępowania administracyjnego. Interesujące nas przepisy ustawodawca umieścił w Rozdziale 8a kpa i wynika z nich, że obecnie sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi (art. 122a § 1 kpa). Sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym organ ten (art. 122a § 2 kpa) nie wyda decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (milczące zakończenie postępowania) albo nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda).

Najistotniejsza kwestia, jaka wiąże się z milczącym załatwieniem sprawy, to liczenie terminów. Kodeks postępowania administracyjnego, za dzień wydania decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie albo wniesienia sprzeciwu w sprawach, o których mowa w powyższym akapicie (art. 122b kpa), uznaje dzień:

  1. nadania sprzeciwu, decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, albo
  2. doręczenia za pokwitowaniem sprzeciwu, decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przez pracowników organu administracji publicznej lub inne upoważnione osoby, albo
  3. wprowadzenia sprzeciwu, decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie do systemu teleinformatycznego.

Milczące załatwienie sprawy następuje w dniu następującym po dniu, w którym upływa termin przewidziany do wydania decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie albo wniesienia sprzeciwu. W przypadku gdy organ przed upływem terminu do załatwienia sprawy zawiadomi stronę o braku sprzeciwu, milczące załatwienie sprawy następuje w dniu doręczenia tego zawiadomienia (art. 122c § 1 kpa). Jeżeli podanie nie spełnia wymagań wskazanych w przepisach, pozostawia się je bez rozpoznania (art. 64 § 1 kpa) albo wzywa się do usunięcia braków w siedmiodniowym terminie (art. 64 § 2 kpa). Jednomiesięczny termin, przysługujący organowi na milczące załatwienie sprawy (art. 122a § 2 kpa) biegnie od dnia uzupełnienia braków lub doprecyzowania treści żądania (art. 122c § 2 kpa).

Jeżeli w sprawie, która może być załatwiona milcząco, organ odwoławczy wydał decyzję uchylającą wydane przez organ pierwszej instancji orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 kpa), jednomiesięczny termin, o którym mowa w poprzednim akapicie, biegnie od dnia doręczenia organowi pierwszej instancji akt sprawy wraz z tą decyzją (art. 122c § 3 kpa).

Do spraw załatwianych milcząco nie stosuje się (art. 122d § 1 kpa) przepisów o czynnym udziale stron w postępowaniu (art. 10 kpa) oraz o możliwości wypowiedzenia się co do treści zebranego materiału w sprawie (art. 79a kpa). Zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg jednomiesięcznego terminu (art. 122a § 2 kpa) przysługującemu organowi na milczące załatwienie sprawy (art. 122d § 2 kpa). W aktach sprawy zamieszcza się adnotację o milczącym załatwieniu sprawy, wskazując treść rozstrzygnięcia oraz jego podstawę prawną (art. 122e § 2 kpa). Na wniosek strony organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, wydaje zaświadczenie o milczącym załatwieniu sprawy albo odmawia wydania takiego zaświadczenia (art. 122f § 1 kpa). Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 122f § 2 kpa). Zaświadczenie o milczącym załatwieniu sprawy zawiera (art. 122f § 3 kpa):

  1. oznaczenie organu administracji publicznej i strony lub stron postępowania,
  2. datę wydania zaświadczenia o milczącym załatwieniu sprawy,
  3. powołanie podstawy prawnej,
  4. treść rozstrzygnięcia sprawy załatwionej milcząco,
  5. datę milczącego załatwienia sprawy,
  6. pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia,
  7. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania zaświadczenia, a jeżeli zaświadczenie zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego – kwalifikowany podpis elektroniczny.

Zauważmy jeszcze, że zaświadczenie o milczącym załatwieniu sprawy doręcza się wszystkim stronom w sprawie załatwionej w tym nowym trybie (art. 122f § 4 kpa).

Ponaglenia

Nowością wprowadzoną w dniu 1 czerwca 2017 r. na mocy ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego jest również instytucja ponaglenia. Przysługuje ona w stronom przypadku zwłoki w rozpoznaniu ich sprawy. W tym zakresie nowelizacja, w miejsce istniejącego dotychczas zażalenia, daje stronie postępowania prawo do wniesienia ponaglenia (art. 37 § 1 kpa). Ponaglenie takie składa się do organu prowadzącego postępowanie, w przypadku, gdy nie załatwiono sprawy w terminie miesiąca lub w terminie wskazanym przez organ (po przedłużeniu terminu na rozpoznanie sprawy) czyli w sytuacjach tzw. bezczynności. Pamiętać też należy, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 kpa). Prawo do wniesienia ponaglenia przysługuje w przypadku, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1.2 kpa). Ponaglenie musi zostać uzasadnione przez stronę (art. 37 § 2 kpa). Ponaglenie wnosi się (art. 37 § 3 kpa) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie albo do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.

Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Organ przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy. Odpisy mogą zostać sporządzone w formie dokumentu elektronicznego. Przekazując ponaglenie, organ jest obowiązany ustosunkować się do niego (art. 37 § 4 kpa). Organ, do którego skierowano ponaglenie, jest zobowiązany do jego rozpatrzenia w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania (art. 37 § 5 kpa). Rozstrzygnięcie następuje w formie postanowienia, w którym organ wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości (art. 37 § 6 kpa):

  1. zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone,
  2. zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.

Organ rozpatrujący ponaglenie może z urzędu zmienić postanowienie, o którym mowa wyżej wyznaczając dłuższy termin zakończenia postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, wymagające dłuższego postępowania, nieznane w momencie wyznaczania terminu (art. 37 § 7 kpa).

W przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organ prowadzący postępowanie niezwłocznie załatwia sprawę oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości (art. 37 § 8 kpa)

Nowością jest również wprowadzenie do ustawy przepisu o odpowiedzialności pracownika organu administracji publicznej. Może to być odpowiedzialność porządkowa, dyscyplinarna albo inna odpowiedzialność przewidziana w przepisach prawa. Pracownik ponosi ją, jeżeli z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub prowadził postępowanie dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 38 kpa).

Mediacja

Ustawodawca zdecydował się również na wprowadzenie do procedury administracyjnej instytucji mediacji. Może ona być przeprowadzona dobrowolnie w toku postępowania, jeżeli pozwala na to charakter sprawy (art. 96a § 1 i 2 kpa). Celem mediacji jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz dokonanie ustaleń dotyczących jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa, w tym przez wydanie decyzji lub zawarcie ugody (art. 96a § 3 kpa). Uczestnikami mediacji mogą być (art. 96a § 4 kpa): organ prowadzący postępowanie oraz strona lub strony tego postępowania albo strony postępowania.

Organ administracji publicznej, z urzędu lub na wniosek strony, zawiadamia strony oraz organ rozpatrujący ponaglenie, w przypadku gdy ten organ nie zajął stanowiska, o możliwości przeprowadzenia mediacji (art. 96b § 1 kpa). We wniosku strona może wskazać mediatora (art. 96b § 2 kpa). W zawiadomieniu o możliwości przeprowadzenia mediacji organ administracji publicznej zwraca się do stron o (art. 96b § 3 kpa):

  1. wyrażenie zgody na przeprowadzenie mediacji,
  2. wybranie mediatora w terminie czternastu dni od dnia doręczenia zawiadomienia.

Organ administracji publicznej, kierując sprawę do mediacji, odracza rozpatrzenie sprawy na okres do dwóch miesięcy (art. 96e § 1 kpa). Na zgodny wniosek uczestników mediacji lub z innych ważnych powodów ten dwumiesięczny termin może zostać przedłużony, o maksymalnie jeden miesiąc (art. 96e § 2 kpa). W przypadku, jeżeli cel mediacji nie zostanie osiągnięty w wyznaczonym terminie, organ administracji publicznej wyda postanowienie o zakończeniu mediacji i załatwi sprawę (art. 96e § 3 kpa).

Mediatorem może być osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych, w szczególności mediator wpisany na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego, lub na listę prowadzoną przez organizację pozarządową lub uczelnię, o której informację przekazano prezesowi sądu okręgowego (art. 96f § 1 kpa). Jednak w przypadku gdy organ prowadzący postępowanie jest uczestnikiem mediacji, mediatorem może być wyłącznie osoba wpisana na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego, lub mediator wpisany na listę prowadzoną przez organizację pozarządową lub uczelnię, o której informację przekazano prezesowi sądu okręgowego (art. 96f § 2 kpa). Mediatorem nie może być pracownik organu administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie w sprawie (art. 96f § 3 kpa).

Mediacja nie jest jawna (art. 96j § 1 kpa). Mediator, uczestnicy mediacji i inne osoby biorące udział w mediacji są obowiązani zachować w tajemnicy wszelkie fakty, o których dowiedzieli się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że uczestnicy mediacji postanowią inaczej (art. 96j § 2 kpa). Propozycje ugodowe, ujawnione fakty lub oświadczenia złożone w toku mediacji nie mogą być wykorzystywane po jej zakończeniu, z wyjątkiem ustaleń zawartych w protokole z przebiegu mediacji (art. 96j § 3 kpa). Koszty wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji pokrywa organ administracji publicznej, a w sprawach, w których może być zawarta ugoda – strony w równych częściach, chyba że postanowią one inaczej (art. 96l § 2 kpa). Mediator sporządza protokół z przebiegu mediacji (art. 96m § 1 kpa), który zawiera (art.96m § 2 kpa):

  1. czas i miejsce przeprowadzenia mediacji,
  2. imiona i nazwiska (nazwy) oraz adresy (siedziby) uczestników mediacji,
  3. imię i nazwisko oraz adres mediatora,
  4. dokonane ustalenia co do sposobu załatwienia sprawy,
  5. podpis mediatora oraz uczestników mediacji, a jeżeli którykolwiek z uczestników mediacji nie może podpisać protokołu, wzmiankę o przyczynie braku podpisu.

Jeżeli w wyniku mediacji zostaną dokonane ustalenia dotyczące załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa, organ administracji publicznej załatwia sprawę zgodnie z tymi ustaleniami, zawartymi w protokole z przebiegu mediacji (art. 96n § 1 kpa). Do akt postępowania nie włącza się dokumentów i innych materiałów, które nie znajdują się w aktach postępowania, ujawnionych w toku mediacji przez jej uczestników, jeżeli te dokumenty i materiały nie stanowią podstawy do załatwienia sprawy zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole z przebiegu mediacji (art. 96n § 2 kpa).

Europejska współpraca administracyjna

Nowością jest również wprowadzenie do Kodeksu postępowania administracyjnego przepisów o europejskiej współpracy administracyjnej. Chociaż współpraca ta dotyczy organów administracyjnych, a nie podatników, to jednak może mieć wpływ na ich sprawy, stąd też wspominamy o niej w celach informacyjnych. Warto wiedzieć, że od czerwca 2017 r., organy administracji publicznej są zobowiązane do udzielania pomocy organom innych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz organom administracji Unii Europejskiej. Stanie się tak w przypadku, gdy będzie to zgodne z postanowieniami przepisów unijnych (art. 260a § 1 kpa). Przeanalizujmy zasady, na jakich odbywać się będzie ta współpraca.

Organ administracji publicznej udzielać będzie pomocy z urzędu albo na wniosek. Pomoc ta obejmie w szczególności udostępnianie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz wykonywanie czynności procesowych w ramach pomocy prawnej (art. 260a § 2 kpa). Właściwość organów w przedmiocie udzielenia pomocy ustala się na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy prawa Unii Europejskiej nie stanowią inaczej (art. 260a § 3 kpa).

Wniosek o udzielenie pomocy zostanie rozpatrzony, jeżeli w swej treści zawierać będzie uzasadnienie i zostanie sporządzony w języku urzędowym Unii Europejskiej (art. 260b § 1 kpa). Rozpatrzenie wniosku nastąpi w terminie wynikającym z przepisów prawa Unii Europejskiej, a jeżeli brak jest określenia takiego terminu – bez zbędnej zwłoki (art. 260b § 4 kpa).

Organy administracji publicznej mogą się zwracać o pomoc do organów innych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz organów administracji Unii Europejskiej, jeżeli przepisy prawa Unii Europejskiej tak stanowią i na zasadach określonych w tych przepisach (art. 260c. § 1 kpa). Współpracę usprawni znacząco zasada przekazywania informacji między organami administracji publicznej, z której wynika, że informacje takie są przekazywane w szczególności drogą elektroniczną (art. 260d kpa).

Nie od dziś wiadomo, że ignorantia legis non excusat (łac. nieznajomość prawa nie jest usprawiedliwieniem). Mamy nadzieję, że nasz artykuł pomoże przedsiębiorcom w skutecznym dochodzeniu czy obronie swoich praw.

 

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *