Reforma skarbowa. Nowa kontrola celno – skarbowa i jej zasady. Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej w praktyce.

 

W artykule z 14 marca 2017 r. pt.: Zmiany w kontroli skarbowo-podatkowej pisaliśmy już o nowych, obowiązujących od marca tego roku, zasadach prowadzenia kontroli skarbowej, ale minęły dwa miesiące działania przepisów ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2016.1947, dalej: ustawa o KAS), warto więc przyjrzeć się bliżej zmianom jakie w tym czasie zaszły w praktyce kontrolnej. Nowa ustawa o KAS, tak jak i wszystkie inne modyfikacje prawa dokonywane przez obecnego ustawodawcę są poddawane powszechnej krytyce, głównie z powodu przyznawania organom kontrolnym zbyt szerokich uprawnień. W celu zachowania obiektywności naszego artykułu, trzeba zauważyć, że tak daleko idące zmiany z jednej strony są polem do nadużyć przez kontrolujących, co może stanowić przeszkodę w działalności uczciwych przedsiębiorców, ale z drugiej – oczywiście utrudniają życie przestępcom.

Stanowisko resortu (obronę nowego prawa) przedłożymy szerzej w dalszej części artykułu (jest on oparty na ustawie i broszurze informacyjnej wydanej przez ministerstwo finansów). W tym miejscu, ograniczymy się do omówienia krytycznego stanowiska, które opiera się na zasadzie koncentracji zadań w jednego organu i wyposażeniu go w szeroki zakres kompetencji. Łatwo znaleźć uzasadnienie tej negatywnej opinii, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że od marca to jeden nowy podmiot – naczelnik urzędu celno-skarbowego prowadzi postępowania skarbowe, a w wyposażeniu – bądź co bądź jedynie – urzędników Krajowej Administracji Skarbowej (dalej również: KAS) znajdą się środki przymusu bezpośredniego, bez wyłączenia broni. Ponadto, w ramach czynności operacyjno-rozpoznawczych w odniesieniu do podmiotów kontrolowanych, lub wobec których istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego funkcjonariusze mogą m.in.:

  1. uzyskiwać, gromadzić, przetwarzać i wykorzystywać informacje zawierające dane osobowe, informacje o dochodach, obrotach, rzeczach i prawach majątkowych, bilingi oraz niektóre dane pocztowe i internetowe,
  2. prowadzić obserwację w miejscach publicznych oraz rejestrować obraz i dźwięk,
  3. wnioskować do sądu o zarządzenie kontroli operacyjnej, w tym założenia podsłuchu,
  4. dokonywać zakupów i sprzedaży kontrolowanych.

Trzeba też dodać, że jedną z istotniejszych zmian wprowadzanych przez ustawę o KAS jest uchylenie obowiązującej od ćwierćwiecza ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U.1991.100.442) co powoduje, że do obecnie stosowanych kontroli celno-skarbowych nie stosuje się w szczególności przepisów zakazujących prowadzenia więcej niż jednej kontroli jednocześnie. Zlikwidowane też zostały limity czasu trwania kontroli danego organu w ciągu roku (art. 93 ustawy o KAS).

Co to jest Krajowa Administracja Skarbowa?

Dzisiejsze rozważania rozpoczniemy od określenia co to jest Krajowa Administracja Skarbowa? Ten nowy podmiot to wyspecjalizowana jednostka administracji rządowej wykonująca zadania z zakresu: (źródło: broszura informacyjna ministerstwa finansów)

  1. realizacji dochodów z tytułu podatków, należności celnych, opłat oraz niepodlegających opodatkowaniu należności budżetowych,
  2. ochrony interesów Skarbu Państwa oraz ochrony obszaru celnego Unii Europejskiej,
  3. obsługi i wsparcia podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych,
  4. obsługi i wsparcia przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych.

Utworzenie KAS stanowi ważną reformę dotychczasowych trzech, odrębnie działających służb podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych: administracji podatkowej, Służby Celnej i kontroli skarbowej. Wdrażane zmiany oznaczają połączenie tych trzech służb, co ma umożliwić lepsze wykorzystanie ich zasobów kadrowych, finansowych i organizacyjnych. Mają one przyczynić się do sprawniejszej obsługi podatników i podnoszenia standardów tej obsługi, poprzez: (źródło: broszura ministerstwa finansów)

  1. zwiększenie bezpieczeństwa finansowego państwa – nowa organizacja pracy sprzyjać będzie sprawniejszemu wykrywaniu oszustw i innych przestępstw podatkowych, popełnianych na szkodę Skarbu Państwa,
  2. lepsze identyfikowanie oraz eliminowanie zjawisk sprzyjających uszczupleniom wpływów budżetowych, jakimi są tzw. działania optymalizacyjne zmierzające do omijania przepisów prawa podatkowego i niepłacenia należnych podatków.

Z literalnego brzmienia przepisów ustawy o KAS wynika, że głównym zadaniem Krajowej Administracji Skarbowej jest pobór należności podatkowych i celnych oraz kontrola prawidłowości realizacji obowiązków związanych z daninami publicznymi (art. 2 ustawy o KAS). W kompetencji KAS mieszczą się zadania realizowane dotychczas przez administrację podatkową, Służbę Celną i organy kontroli skarbowej. Zadania te zostaną poszerzone o nowe, dotąd nierealizowane sprawy dotyczące zwalczania przestępstw gospodarczych (podatkowych) lub związanych z wykonywaniem obowiązków służbowych przez pracowników i funkcjonariuszy KAS (źródło: broszura informacyjna ministerstwa finansów).

Zakres uprawnień kontrolujących

Niestety, nowe prawo wprowadza dość dużo zmian na niekorzyść podatników. Jedną z najważniejszych jest prawo kontrolerów do dostępu do akt, ksiąg i dokumentów także za okres nieobjęty kontrolą. Wśród szerokich uprawnień przyznanych organom kontrolnym, mieści się również prawo sprawdzania przesyłek pocztowych, rewizji i strzeżenia towarów czy prowadzenia konwojów (art. 64.2 ustawy o KAS). Kontrolowani powinni też wiedzieć o przysługującym kontrolującym prawie do sporządzania szkiców, kopiowania, filmowania, fotografowania oraz sporządzania nagrań dźwiękowych. Od marca, kontrolerzy są uprawnieni do prowadzenia kontroli w miejscu w zasadzie dowolnym. Kontrola może się więc odbywać w urzędzie celno-skarbowym, w siedzibie kontrolowanego, w miejscu prowadzenia lub przechowywania ksiąg podatkowych oraz w każdym innym miejscu związanym z prowadzoną przez kontrolowanego działalnością, w tym w lokalu mieszkalnym lub w miejscach, w których mogą się znajdować urządzenia, towary lub dokumenty dotyczące tych urządzeń, towarów lub czynności podlegających kontroli. Czynności kontrolne mogą być również wykonywane w innych urzędach obsługujących organy KAS (art. 59.1 ustawy o KAS).

Jedną z najdalej posuniętych zmian, wprowadzanych ustawą o KAS, jest prawo kontrolujących do dokonywania przeszukania, które może być prowadzone bez wcześniejszej zgody prokuratora. Oczywiście ustawodawca ograniczył to prawo do przypadków niecierpiących zwłoki oraz do sytuacji gdy istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że w miejscu przeszukania znajdują się dowody w sprawie (art.77.2 ustawy o KAS). Problem jednak pojawi się wtedy, gdy prokurator uzna przeszukanie za bezzasadne i nie zatwierdzi go (art. 77.3 ustawy o KAS). Ustawodawca w tym zakresie ograniczył się do stwierdzenia, że zebrane w taki sposób materiały i informacje nie mogą stanowić dowodu w kontroli celno – skarbowej, podatkowej, ani w postępowaniach podatkowych, celnych lub w sprawach o przestępstwa czy wykroczenia skarbowe (art. 77.6 ustawy o KAS).

W ramach Krajowej Administracji Skarbowej ma też działać służba celno-skarbowa. Jest to jednolita i umundurowana formacja, w której służbę będą pełnić funkcjonariusze. Wśród zadań KAS realizowanych wyłącznie przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej znajdą się: (źródło: broszura informacyjna ministerstwa finansów)

  1. prowadzenie kontroli celno-skarbowej w zakresie przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami – jeżeli jest wykonywana w oddziałach celnych urzędów celno-skarbowych,
  2. prowadzenie kontroli celno-skarbowej w innym zakresie, o ile przepisy ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej tak stanowią,
  3. przeprowadzanie czynności operacyjno-rozpoznawczych,
  4. wymiar należności celnych i podatkowych oraz innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów w oddziałach celnych urzędów celno-skarbowych,
  5. obejmowanie towarów procedurami celnymi i regulowanie sytuacji towarów związanych z przywozem i wywozem towarów w oddziałach celnych urzędów celno-skarbowych,
  6. zadania wynikające z zakazu obejmowania procedurą celną dopuszczenia do obrotu paliw stałych niespełniających wymagań określonych w ustawie o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw.

Nadmieńmy jeszcze, że funkcjonariusze służby celno-skarbowej są dodatkowo uprawnieni do wykonywania tzw. czynności operacyjno-rozpoznawczych, o których szerokim zakresie pisaliśmy wyżej, we wstępie tego artykułu. Swoje uprawnienia, funkcjonariusze służby, mogą wykorzystywać głównie przy:

  1. zwalczaniu oszustw podatkowych i celnych, przynoszących ogromne straty dla budżetu państwa, zwłaszcza w zakresie związanym z wyłudzaniem nienależnego zwrotu podatku VAT (karuzele podatkowe) oraz obrotem towarowym z zagranicą, podatkiem akcyzowym, podatkiem od gier,
  2. zwalczaniu przestępstw korupcyjnych popełnianych przez osoby zatrudnione lub pełniące służbę w KAS.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, zakończona kontrola celno-skarbowa zostanie przekształcona w postępowanie podatkowe, jeżeli kontrolowany nie złoży, albo organ nie uwzględni złożonej korekty deklaracji. Przekształcenie kontroli w postępowanie podatkowe następować będzie z dniem doręczenia kontrolowanemu postanowienia o przekształceniu, na które nie służy zażalenie (art. 83 ustawy o KAS).

Terminy

Drakońskim przepisem wydaje się norma dająca możliwość rozpoczynania kontroli niezwłocznie po zawiadomieniu podatnika poprzez doręczenie mu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli (art. 62.1 ustawy o KAS). Urzędy celno-skarbowe nie będą już czekać siedmiu dni na rozpoczęcie kontroli u podatnika, a jego zgoda na wcześniejsze rozpoczęcie kontroli nie jest już wymagana. Podatnik traci więc dotychczasowe prawo do czasu na przygotowanie się do kontroli, co może co najmniej zdezorganizować pracę jego firmy. Jakby tego było mało, urząd w przypadku już samego podejrzenia, że podatnik nie przestrzega przepisów, będzie mógł wszcząć kontrolę celno-skarbową niezwłocznie, jedynie na podstawie legitymacji służbowej (art. 62.3 ustawy o KAS). Swoistą rekompensatą za przyspieszenie terminów wszczynania kontroli jest uprawnienie podatnika do złożenia korekty deklaracji w zakresie objętym kontrolą celno – skarbową, w ciągu początkowych 14 dni trwania tej kontroli. Termin ten będzie liczony od dnia doręczenia upoważnienia do jej przeprowadzenia (art. 62.4 ustawy o KAS). Uprawnienie do korekty nie przysługuje jednak w przypadku prowadzenia kontroli podatkowej. Podatnicy muszą wiedzieć, że takie korekty deklaracji składa się do urzędu skarbowego, a nie do urzędu celno-skarbowego, który prowadzi kontrolę (źródło: broszura ministerstwa finansów). Korekta złożona w trakcie trwania kontroli celno – skarbowej, ale po upływie ustawowego, czternastodniowego terminu, nie wywoła skutków prawnych (art. 62.4 ustawy o KAS). Jeżeli kontrola celno-skarbowa wykryje nieprawidłowości, a kontrolowany nie złoży korekty deklaracji lub złożona korekta nie zostanie uwzględniona przez organ, kontrola przekształci się w postępowanie podatkowe, które prowadzić będzie naczelnik urzędu celno-skarbowego (źródło: broszura ministerstwa finansów).

Dotychczas było tak, że podatnik miał możliwość dokonania korekty deklaracji po doręczeniu mu zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli, ale przed jej rzeczywistym wszczęciem. Zdaniem ekspertów, uprawnienie do zmiany deklaracji już w trakcie trwania kontroli, to rzeczywiście ukłon w stronę podatników. Prezentują oni stanowisko, że z przepisu tego jasno wynika, iż nadrzędnym celem kontroli jest troska o prawidłowość rozliczania się podatnika, a nie nakładanie na niego kar.

W zakresie terminów związanych z prowadzeniem kontroli istotne jest, że kontrola celno-skarbowa ma zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia (art. 63.1 ustawy o KAS). O każdym przypadku niezakończenia kontroli celno-skarbowej we właściwym terminie, organ będzie zawiadamiał pisemnie kontrolowanego (art.63.2 ustawy o KAS). W przypadku konieczności przedłużenia kontroli niezbędne będzie pisemne zawiadomienie kontrolowanego, które musi zawierać przyczyny przedłużenia terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej oraz wskazanie nowego terminu jej zakończenia. Przepis ten nie ma zastosowania jedynie w przypadkach wykonywania kontroli na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej (art. 63.3 ustawy o KAS).

Odwołania i interpretacje indywidualne pod rządami ustawy o KAS

Naszych Czytelników na pewno zainteresuje jak i gdzie – pod rządami nowej ustawy – można się będzie odwołać od nieprawidłowej czy niesłusznej – zdaniem kontrolowanego – decyzji. Przeanalizujmy kilka przypadków.

Gdy termin do wniesienia odwołania od decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej nie upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy o KAS, to odwołanie od takiej decyzji wnosi się do dyrektora izby administracji skarbowej (art. 205.1 ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. wprowadzającej ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2016.1948, dalej: ustawa wprowadzająca). Przepis ten stosuje się odpowiednio do zażaleń (art. 205.2 ustawy wprowadzającej).

Czyli zasada jest taka, że odwołanie od decyzji naczelnika urzędu skarbowego lub celno-skarbowego rozpatruje dyrektor właściwej izby administracji skarbowej. Wyjątek dotyczy decyzji wydanych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego w sprawach, w których prowadzona przez niego kontrola celno-skarbowa przekształciła się w postępowanie podatkowe. Przypadek ten obejmuje sytuacje, w których mimo wykrytych w trakcie kontroli nieprawidłowości, kontrolowany nie złożył korekty deklaracji albo korekta taka nie została uznana przez organ podatkowy. Odwołania w tych przypadkach rozpatruje naczelnik urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję.

Należy również pamiętać, że dyrektor izby administracji skarbowej rozpatruje odwołania także od decyzji wydanych przed 1 marca 2017 r. przez naczelników urzędów skarbowych, urzędów celnych oraz dyrektorów urzędów kontroli skarbowej, jeżeli termin do wniesienia odwołania upłynął po 28 lutego 2017 r. (źródło: broszura ministerstwa finansów). Oczywiście, tak jak dotychczas, szczegółowe zasady dotyczące składania odwołania znajdą się w treści każdego wydanego rozstrzygnięcia (pouczenie).

Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przypadku decyzji wydanych w pierwszej instancji przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, należy składać do szefa Krajowej Administracji Skarbowej (art. 205.3 ustawy wprowadzającej), czyli do tego samego organu. Zdaniem ekspertów, takie rozwiązanie w sposób oczywisty narusza zasadę dwuinstancyjności w postępowaniu podatkowym.

Natomiast wnioski o tzw. interpretację indywidualną, po tegorocznej zmianie przepisów, składać należy do dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (art. 22.1.2 ustawy o KAS i 206 ustawy wprowadzającej). Interpretacje indywidualnych w sprawach podatkowych będą wydawane, nie przez właściwych dyrektorów izb skarbowych, ale przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Natomiast postępowania dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych przepisów prawa podatkowego wszczęte ale niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy o KAS, przejął do prowadzenia dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (art. 223.1 ustawy wprowadzającej).

Kontrole będące w toku w czasie wejścia w życie ustawy o KAS

W interesującym nas ze względu na temat tego artykułu zagadnieniu – zasad prowadzenia kontroli skarbowych w praktyce – istotnym jest, że na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. wprowadzającej ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2016.1948, dalej: ustawa wprowadzająca) sprawy w toku, kończone będą w oparciu o dotychczasowe przepisy o kontroli skarbowej (art. 202 ustawy wprowadzającej). Nie zmienia się więc dotychczasowa podstawa prowadzenia kontroli, czyli ustawodawca nie zapomniał o lex retro non agit (łac. prawo nie działa wstecz).

W tym zakresie ważne jest też to, że wszystkie postępowania kontrolne oraz kontrole podatkowe będące w toku w dniu 1 marca 2017 r., przejęli do prowadzenia naczelnicy urzędów celno-skarbowych, właściwych miejscowo dla województwa, w którym miał siedzibę dotychczas prowadzący to postępowanie dyrektor urzędu kontroli skarbowej. Wynika to z faktu, że nowe przepisy znoszą terytorialność postępowań, co sprawia, że kontrolę u podatnika będą mogły prowadzić różne urzędy w obrębie jednego województwa. Natomiast postępowania, które były prowadzone dotychczas przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, prowadzić będzie dyrektor izby administracji skarbowej właściwy dla województwa mazowieckiego, na podstawie dotychczasowych przepisów (art. 202.1.2 ustawy wprowadzającej).

Inaczej rzecz się ma z trwającymi postępowaniami w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe wszczętymi i niezakończonymi przez inspektorów kontroli skarbowej jako finansowe organy postępowania przygotowawczego do dnia wejścia w życie ustawy o KAS. Postępowania te w dniu wejścia w życie omawianej ustawy zostały przejęte do prowadzenia odpowiednio przez właściwych naczelników urzędów celno-skarbowych (art. 119.1 ustawy wprowadzającej).

Natomiast postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe wszczęte i niezakończone przez urzędy celne jako finansowe organy postępowania przygotowawczego w dniu wejścia w życie ustawy o KAS, zostały przejęte do prowadzenia przez właściwych naczelników urzędów celno-skarbowych (art. 119.2 ustawy wprowadzającej).

Ponadto, postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe wszczęte i niezakończone przez urzędy skarbowe jako finansowe organy postępowania przygotowawczego, w dniu wejścia w życie ustawy o KAS, zostały przejęte do prowadzenia przez właściwych naczelników urzędów skarbowych (art. 119.3 ustawy wprowadzającej).

Inną szczególną sytuacją jest kontrola, która co prawda została zakończona pod rządami starej ustawy o kontroli skarbowej, ale wniesione przez podatnika odwołanie od decyzji wydanej przez dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, nie zostało przez dniem 1 marca 2017 r. rozpoznane. W takiej sytuacji, pod rządami ustawy o KAS, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania będzie dyrektor izby administracji skarbowej.

Kto komu podlega?

Warto też wiedzieć, jak kształtują się piony zależności w Krajowej Administracji Skarbowej. Otóż, pod rządami ustawy o KAS, nadzór nad funkcjonowaniem Krajowej Administracji Skarbowej będzie sprawował jej szef, podlegający bezpośrednio ministrowi finansów. Minister będzie również określał czteroletnie kierunki działania i rozwoju KAS. Szef KAS będzie odpowiedzialny za koordynowanie i współdziałanie w kształtowaniu polityki państwa w zakresie zadań KAS. Szef KAS jest nowym podmiotem, podlegającym bezpośrednio ministrowi finansów. Ustawa o KAS przyznaje mu kompetencje do realizowania zadań, obecnie wykonywanych przez szefa Służby Celnej, Generalnego Inspektora Informacji Finansowej oraz Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej (art. 14 ustawy o KAS). Zgodnie z ustawą, szefem KAS jest sekretarz stanu w ministerstwie finansów, powoływany przez prezesa rady ministrów na wniosek ministra (art. 11.1 ustawy o KAS). Szef Krajowej Administracji Skarbowej wykonuje zadania na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 17 ustawy o KAS) i jest organem wyższego stopnia w stosunku do dyrektora KAS i dyrektorów izb administracji skarbowej (art. 11.1 oraz 14.2 ustawy o KAS). Szefowi KAS podlegają także naczelnicy urzędów skarbowych i celno – skarbowych (art. 11.1.5 i 6 ustawy o KAS).

Wśród wielu aktów prawnych, które uchyliła ustawa o KAS, znajduje się ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U.2015.578 oraz Dz.U.2016.1810), co jednak nie oznacza, że powołanie do życia Krajowej Administracji Skarbowej wyeliminuje z naszego rynku podatkowego urzędy skarbowe. Będą one nadal miejscem do obsługi podatników. Dodatkowo, katalog realizowanych przez nie zadań zostanie rozszerzony o sprawy z zakresu podatku akcyzowego, podatku od wydobycia niektórych kopalin, podatku od gier, a w przypadku izb administracji skarbowej – także o zadania związane z cłem (źródło: broszura informacyjna ministerstwa finansów). Pod rządami ustawy o KAS kompetencje naczelników urzędów skarbowych zwiększą się, gdyż przejmą oni obowiązki i prawa naczelników urzędów skarbowych i urzędów celnych, ze względu na to, że KAS zastąpi funkcjonującą do 28 lutego 2017 r. strukturę terenową tworzoną przez trzy niezależne od siebie piony:

  1. administrację podatkową (16 izb skarbowych oraz 400 urzędów skarbowych),
  2. Służbę Celną (16 izb celnych, 45 urzędów celnych wraz ze 143. oddziałami celnymi),
  3. kontrolę skarbową (16 urzędów kontroli skarbowej, 8 zamiejscowych ośrodków UKS).

Jak wyjaśniliśmy wyżej, w ramach Krajowej Administracji Skarbowej, bezpośrednia obsługa podatników odbywać się będzie w urzędach skarbowych, które pozostały w dotychczasowych lokalizacjach. Dyrektor izby administracji skarbowej jest organem odwoławczym w sprawach, które należą w pierwszej instancji do naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celno-skarbowego. Wyjątek stanowić będą decyzje podatkowe wydane przez naczelnika urzędu celno-skarbowego w następstwie stwierdzenia nieprawidłowości w przestrzeganiu przepisów prawa podatkowego, w ramach przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej. W tym przypadku organem odwoławczym jest ten sam naczelnik urzędu celno-skarbowego. Natomiast naczelnik urzędu celno-skarbowego przejął zadania dyrektora urzędu kontroli skarbowej i dyrektora izby celnej. Od marca 2017 r. jest on odpowiedzialny w szczególności za kontrolę celno-skarbową, audyt czy prowadzenie walki z przestępczością ekonomiczną.

Istotnym novum jest utworzenie centrów obsługi. Przez obsługę i wsparcie, jaka będzie świadczona w tych placówkach, należy rozumieć działania polegające na udzielaniu pomocy w samodzielnym, prawidłowym i dobrowolnym wypełnianiu obowiązków podatkowych (art. 28.3 ustawy o KAS). W zakresie tym nie zmieści się jednak „pomoc bezpośrednia” czyli np. sporządzanie pism, wypełnianie zeznań czy deklaracji za podatnika (art. 29.3 ustawy o KAS). Wsparcie realizowane w centrum obsługi, w szczególności polegać będzie na (art. 29.1 ustawy o KAS):

  1. przyjmowaniu podań i deklaracji, wydawaniu zaświadczeń oraz udzielaniu wyjaśnień w zakresie przepisów prawa podatkowego, w tym także podmiotom, które zamierzają podjąć działalność gospodarczą,
  2. udzielaniu informacji w zakresie sposobu wypełniania zeznań i deklaracji podatkowych,
  3. zapewnieniu stanowiska komputerowego z dostępem do portalu podatkowego,
  4. informowaniu o danych kontaktowych właściwych organów wraz ze wskazaniem zakresu ich kompetencji.

Ustawa o KAS znosi zasadę terytorialności, co oznacza, że ze swoich praw, podatnik będzie mógł skorzystać w każdym centrum obsługi, niezależnie od terytorialnego zasięgu działania naczelnika urzędu skarbowego. Trzeba przyznać, że zmiana ta będzie bardzo dużym udogodnieniem dla podatników (art. 29.2 ustawy o KAS).

Warto też wiedzieć, że nie zmieniły się numery rachunków bankowych, na które należy wpłacać należności podatkowe i celne. Zachowana także zostaje centralizacja przyjmowania wpłat w odniesieniu do niektórych kategorii zobowiązań – np. należności z tytułu akcyzy czy podatku od gier nadal należy wpłacać na rachunek bankowy jednego, wyznaczonego organu podatkowego. Zmienić się może jednak dysponent rachunku czyli nazwa organu, którą należy umieścić na poleceniu przelewu lub dowodzie wpłaty. Wyjątek stanowi rachunek bankowy, na który należy uiszczać opłaty związane z wydawanymi interpretacjami podatkowymi. Od marca należy kierować je na rachunek bankowy Krajowej Informacji Skarbowej, a nie jak dotychczas na rachunki bankowe wyznaczonych izb administracji skarbowej (źródło: broszura informacyjna ministerstwa finansów).

Ministerstwo chwali się, że w odróżnieniu do administracji skarbowej funkcjonującej do 28 lutego 2017 r. skonsolidowany KAS większy nacisk położy na:

  1. obsługę tzw. dużych podatników. W centrali KAS powstał Departament Obsługi Klientów oraz Kluczowych Podmiotów. Wytycza on kierunki w standardach obsługi klientów oraz dba o zachowanie profesjonalnej obsługi klientów kluczowych i dużych podatników. Dla obsługi dużych podatników, oraz niektórych rodzajów spraw, np. podatku od wydobycia niektórych kopalin, wyznaczeni będą wybrani naczelnicy urzędów skarbowych lub dyrektorzy izb administracji skarbowej,
  2. jednolitą informację podatkową i celną. Ogólnopolska Krajowa Informacja Skarbowa, zapewniać będzie jednolite indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz informację podatkową i celną, dostępną przez telefon,
  3. zapobieganie przestępczości (m.in. wyłudzeniom VAT). W centrali KAS oraz w jednostkach terenowych istnieją piony kontroli i zwalczania przestępczości ekonomicznej, które odpowiadają za likwidację istniejącej szarej strefy i minimalizację wykroczeń i nieprawidłowości.

Zmiany okiem resortu

Na początku naszego artykułu pisaliśmy o różnicach w poglądach ustawodawcy i przeciwników zmiany. W treści – staraliśmy się przedstawić argumenty obu stron i ekspertów. Czas na podsumowanie. Otóż, od 1 marca 2017 r., w polskim systemie prawno – podatkowym, funkcjonują dwa rodzaje kontroli: kontrola podatkowa – prowadzona przez pracowników urzędów skarbowych na dotychczasowych zasadach, głównie na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej oraz kontrola celno-skarbowa – prowadzona przez naczelników urzędów celno-skarbowych, wykonywana zarówno przez pracowników KAS, jak i funkcjonariuszy służby celno-skarbowej. Jak wynika z broszury informacyjnej wydanej przez ministerstwo finansów, ten nowy rodzaj kontroli celno-skarbowej będzie procedurą o charakterze tzw. twardej kontroli. Jej podstawowym zadaniem jest wykrywanie i zwalczanie nieprawidłowości o szerokiej skali – oszustw, wyłudzeń i innych przestępstw powodujących znaczny uszczerbek w finansach publicznych, a tym samym wpływających istotnie na system bezpieczeństwa finansowego państwa. Kontrola celno-skarbowa będzie obejmować w szczególności działalność zorganizowanych grup przestępczych, karuzele podatkowe skutkujące wyłudzaniem podatku VAT itp.

Z uwagi na charakter i cel kontroli celno-skarbowej, jak wynika z opinii ustawodawcy nakierowany głównie na zwalczanie działalności przestępczej, przy przeprowadzeniu kontroli w szczególności będą obowiązywać poniższe zasady:

  1. kontrolowanego nie zawiadamia się wcześniej o zamiarze wszczęcia kontroli. Wszczęcie kontroli następuje z urzędu, na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli udzielonego funkcjonariuszowi lub pracownikowi,
  2. kontrola może być przeprowadzona na podstawie legitymacji służbowej w przypadku podejrzenia, że nie są przestrzegane przepisy prawa oraz okoliczności faktyczne przemawiają za niezwłocznym przeprowadzeniem kontroli,
  3. kontrola powinna być zakończona nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia, istnieje jednak możliwość przedłużenia tego terminu,
  4. zniesiona zostaje właściwość miejscowa naczelników urzędów celno-skarbowych – naczelnik urzędu celno-skarbowego będzie mógł wykonywać kontrolę na terenie całej Polski,
  5. kontrola – poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie – kończy się doręczeniem wyniku kontroli.

Ustawa o KAS obowiązuje już ponad dwa miesiące. Wszczynane kontrole są już prowadzone według nowych zasad. Aby podatnicy mogli w pełni realizować swoje prawa, muszą je znać. Mamy nadzieję, że nasz artykuł okaże się w tym pomocny.

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *