Sankcje prawne, kary za niewykonanie ciężarów publicznych nałożonych ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa. Część V.

Każdy podatnik ma obowiązki wobec budżetu państwa. Podstawowe z nich to między innymi:

  1. płacenie podatków określonych w odpowiednich ustawach podatkowych, w należnych terminach i kwotach,
  2. podawanie i aktualizacja danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym oraz rejestracyjnym VAT w terminach określonych w ustawach,
  3. składanie wymaganych ustawami deklaracji, zeznań podatkowych i innych informacji w terminach określonych przepisami prawa podatkowego,
  4. przechowywanie dokumentacji podatkowej przez okres pięciu lat od zakończenia roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy,
  5. udostępnianie bez zbędnej zwłoki kontrolującym w ramach kontroli skarbowej posiadanych dokumentów, obiektów, składników majątkowych związanych z przedmiotem kontroli oraz umożliwianie dokonywania odpisów, wyciągów i notatek z udostępnianych dokumentów.

W przypadku niesolidnego wywiązywania się z ustawowych obowiązków, organy skarbowe, mają możliwość zastosowania środków przymusu i sankcji przewidzianych ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U.2012.749, dalej op). Najczęściej stosowaną sankcją są odsetki za zwłokę, naliczane w przypadku nieterminowego regulowania zobowiązań podatkowych (art. 53 § 1-5 op). Odsetki za zwłokę nalicza się od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności do dnia wpłacenia zaległości włącznie. Podatnik nalicza odsetki sam bez czekania na wezwanie z Urzędu Skarbowego (art. 55 § 1 op).

Sankcja w postaci odsetek za zwłokę, jest stosowana także w przypadku, gdy po zakończeniu roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego, w postępowaniu podatkowym, organ podatkowy stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie złożył właściwej deklaracji. Ta sama sankcja jest stosowana, gdy wysokość zaliczek jest inna niż wykazana w deklaracji lub zaliczki nie zostały zapłacone w całości lub w części. W takich przypadkach organ wydaje decyzję, w której określa wysokość odsetek za zwłokę na dzień złożenia zeznania podatkowego za dany rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy. Natomiast w przypadku niezłożenia zeznania w terminie – decyzję określającą wysokość odsetek na ostatni dzień terminu złożenia zeznania, przyjmując prawidłową wysokość zaliczek na podatek (art. 53 a op).

Ordynacja podatkowa nie pozwala na stosowanie sankcji w postaci naliczenia odsetek w kilku enumeratywnie wyszczególnionych w ustawie przypadkach. Najważniejszym przypadkiem wyłączającym możliwość zastosowania tej sankcji jest zbyt niska kwota. Minimalna wysokość odsetek musi przekraczać trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora pocztowego zza przesyłkę listową w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku Prawo pocztowe (art. 54 § 1.5 op). Ustawowa stawka podatkowych odsetek za zwłokę jest ustalana na podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Stawka ta nie może być niższa niż 8% (art. 56 § 1 op). W przypadku złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty i zapłaty w całości, w ciągu siedmiu dni od dnia złożenia korekty, zaległości podatkowej, stosuje się obniżoną stawkę odsetek za zwłokę (art. 56a op). Stawkę odsetek za zwłokę, ogłasza minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski (art. 56 d op). O szczegółowych zasadach stosowania obniżonej stawki odsetek pisaliśmy w styczniu 2016 roku w artykule pt.: Kosztowne błędy w deklaracjach podatkowych, drożej od 2016 roku.

Inną sankcją stosowaną na mocy Ordynacji podatkowej jest opłata prolongacyjna. Opłata ta jest nakładana przez organ podatkowy w drodze decyzji dotyczącej podatków stanowiących dochód budżetu państwa. Podstawą ustalenia opłaty prolongacyjnej jest kwota podatku lub zaległości podatkowej (art. 57 § 1 op). Stawka opłaty prolongacyjnej jest równa obniżonej stawce odsetek za zwłokę (art. 57 § 2 op). Wysokość opłaty prolongacyjnej oblicza się przy zastosowaniu stawki opłaty prolongacyjnej obowiązującej w dniu wydania decyzji (art. 57 § 3 op).

Ordynacja podatkowa przewiduje także kary porządkowe, które mogą być nakładane na stronę, pełnomocnika strony, świadka lub biegłego, którzy pomimo prawidłowego wezwania przez organ podatkowy naruszyli zasady postępowania. Naruszenia te mogą dotyczyć zachowań takich jak: niestawiennictwo osobiste bez uzasadnionej przyczyny, pomimo zobowiązania, bezzasadna odmowa złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, samowolne opuszczenie miejsca przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem. Za takie naruszenia Ordynacja podatkowa przewiduje karę porządkową do 2800 złotych (art. 262 § 1 op), którą należy uiścić do siedmiu dni (art. 262 § 5a op). Karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 262 § 5 op). O nałożeniu kary porządkowej oraz o jej uchyleniu rozstrzyga organ podatkowy, przed którym toczy się postępowanie (art. 263 § 1 op). Ukaranie karą porządkową nie wyklucza możliwości zastosowania wobec opornego świadka lub biegłego środków przymusu przewidzianych w przepisach szczególnych (art. 263 § 3 op).

Ordynacja podatkowa, podobnie jest ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, pozwala organom skarbowym na ustanowienie hipoteki przymusowej. Hipoteka może zostać ustanowiona na wszystkich nieruchomościach podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osób trzecich z tytułu zobowiązań podatkowych, a także z tytułu zaległości podatkowych w podatkach stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości (art. 34 § 1 op). Zobowiązanie podatkowe, które ma stanowić podstawę wpisu obciążenia nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1.2 op). Przedmiotem hipoteki przymusowej może być (art. 34 § 3 op):

  1. część ułamkowa nieruchomości, jeżeli stanowi udział podatnika,
  2. nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej podatnika i jego małżonka.

Na gruncie Ordynacji podatkowej, podstawą wpisu hipoteki przymusowej jest przede wszystkim decyzja (art. 35 § 2 op) w sprawie:

  1. ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego,
  2. określenia wysokości zobowiązania podatkowego,
  3. określenia wysokości odsetek za zwłokę,
  4. odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,
  5. odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej,
  6. o odpowiedzialności spadkobiercy,
  7. określająca wysokość zwrotu podatku.

Podstawą wpisu hipoteki przymusowej, poza wymienionymi decyzjami, może być tytuł wykonawczy lub zarządzenie zabezpieczenia, jeżeli może być wystawione, na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bez wydawania decyzji (art. 35 § 2.2 op).

Jeżeli przedmiot hipoteki przymusowej nie posiada księgi wieczystej, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych dokonywane jest przez złożenie wniosku o wpis do zbioru dokumentów (art. 38 § 2 op). Organy podatkowe mogą również występować z wnioskiem o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości dłużnika (art. 38 § 1 op).

W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej okaże się, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, organ podatkowy może wezwać stronę postępowania lub kontrolowanego do złożenia wyjawienia majątku. W odpowiedzi na wezwanie konieczne jest złożenie oświadczenia o posiadanych nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej oraz o posiadanych rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego (art. 39 § 1 op). Oświadczenie takie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 39 § 3 op). Ordynacja podatkowa pozwala stronie lub kontrolowanemu odmówić złożenia oświadczenia (art. 39 § 2 op).

Kolejną sankcję wynikającą z Ordynacji podatkowej jest zastaw skarbowy (art. 41 § 2 op). Zobowiązanie podatkowe, które ma stanowić podstawę wpisu zastawu skarbowego powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1.2 op). Podstawą wpisu zastawu mogą także być zaległości podatkowe stanowiące dochód oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości. Zastaw skarbowy może zostać ustanowiony na rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych będących własnością podatnika lub stanowiących współwłasność łączną podatnika i jego małżonka. Przedmiotem zastawu skarbowego mogą być rzeczy lub prawa o wartości co najmniej 12 400 złotych, według stanu na dzień ustanowienia zastawu (art. 41 § 1 op). Wyłączone spod prawa zastawu są te rzeczy lub prawa, które nie podlegają egzekucji oraz te, które mogą być przedmiotem hipoteki (art. 41 § 2 op).

Część I: Sankcje, kary i inne konsekwencje za błędy i uchybienia spółek kapitałowych przy wykonywaniu obowiązków publicznoprawnych nałożonych ustawami lub decyzjami organów administracji publicznej. Zarys zagadnienia. Część I.

Część II: Sankcje prawne za niewykonanie ciężarów publicznych nałożonych ustawą z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Część II.

Część III:Sankcje prawne za niewykonanie ciężarów publicznych nałożonych ustawą z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości. Część III.

Część IV:Sankcje prawne za niewykonanie ciężarów publicznych nałożonych ustawą z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym. Część IV.

Część V:Sankcje prawne za niewykonanie ciężarów publicznych nałożonych ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa. Część V.

Część VI:Sankcje prawne za niewykonanie ciężarów publicznych nałożonych ustawą z dnia 10 września 1999 roku Kodeks karny skarbowy. Część VI.

Część VII:Sankcje prawne za niewykonanie ciężarów publicznych nałożonych ustawą z dnia 29 czerwca 1995 roku o statystyce publicznej oraz inne sankcje prawne. Część VII.

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *