Zwalczanie nadużyć organu podatkowego podczas prowadzonych czynności przesłuchania.

Na gruncie ordynacji podatkowej podatnik ma w zasadzie trzy możliwości zwalczania nieprawidłowości przesłuchania. Po pierwsze, może zgodnie z zasadą zwierciadła pilnować, aby protokołowano szczegółowo pytania i wypowiedzi wszystkich uczestników przesłuchania, w tym pracownika organu podatkowego. To powinno skutecznie powstrzymać pracownika organu, często zaangażowanego w tok postępowania wymiarowego, aby unikał komentarzy odnoszących się do odpowiedzi świadka lub wpływania nań w celu uzyskania oczekiwanej odpowiedzi.

Po drugie, strona jako uczestnik przesłuchania ma prawo wnieść swe uwagi co do przebiegu postępowania. Może w nich zawrzeć wszelkie swoje wątpliwości co do sposobu przebiegu przesłuchania, zachowania uczestników, w tym pracownika organu, a także ewentualnych nacisków ze strony przesłuchującego. Należy także podkreślić, że brak reakcji przesłuchiwanego lub strony biorącej udział w przesłuchaniu na wady protokołu, który nie odzwierciedla faktycznego przebiegu przesłuchania, może mieć negatywne konsekwencje dla strony. Podnoszenie nieprawidłowości w prowadzeniu przesłuchania na dalszym etapie postępowania podatkowego, bez wniesienia uwag do protokołu, może ograniczać możliwość podważenia ustaleń protokołu.

Ostatnim, trzecim sposobem ujawnienia swoich zastrzeżeń co do przebiegu przesłuchania może być odmowa podpisania protokołu jako niezgodnego z faktycznym przebiegiem przesłuchania. Wówczas pracownik organu zobowiązany jest omówić przyczyny braku podpisu osoby biorącej udział w przesłuchaniu. Brak podpisu bez omówienia przyczyn jego braku powoduje, że protokół z przesłuchania świadka nie powinien mieć waloru dowodu i jako taki powinien zostać pominięty.

Jeżeli przyjąć za słuszne posiłkowe zastosowanie procedury karnej przy prowadzeniu przesłuchań w postępowaniu podatkowym, należałoby rozważyć jeszcze jedną możliwość realizacji zasady zwierciadła, a mianowicie zastosowanie zapisu obrazu czy dźwięku przy przesłuchaniu. Zgodnie z art. 147 § 1 k.p.k. przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony ponadto (poza protokołem) za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk, o czym należy przed uruchomieniem urządzenia uprzedzić osoby uczestniczące w czynności. Zapis taki pełniłby rolę pomocniczą w stosunku do protokołu i pozwalałby na pełniejszą realizację zasady bezpośredniości. Przyznanie przesłuchującym i stronie prawa do nagrywania przebiegu przesłuchania, oczywiście po poinformowaniu uczestników o tym fakcie przed rozpoczęciem nagrania, powodowałoby wzmocnienie możliwości kontroli i uzupełnienia protokołu przesłuchania. Pojawia się jednak problem natury technicznej. Skoro przepisy ordynacji podatkowej nie regulują kwestii nagrywania przebiegu przesłuchania, utrudnione jest tym samym sporządzanie kopii zapisów przesłuchań dla użytku organu lub strony i odtwarzanie ich przez organ odwoławczy czy sądy administracyjne. W ordynacji podatkowej nie ma jednak zakazu nagrywania przebiegu przesłuchania. Jeżeli odbywałoby się to po poinformowaniu obecnych o zapisywaniu przebiegu tej czynności dowodowej, to informacja o zapisie powinna znaleźć swe odzwierciedlenie w pisemnym protokole. Bez względu na to, czy nagraniem przebiegu przesłuchania strona mogłaby skutecznie podważać treść zapisów protokołu, nagrywanie uczestników przesłuchania z pewnością powinno wpłynąć zarówno na stronę, jak i na przesłuchującego, a to w taki sposób, aby przesłuchanie odbyło się w sposób obiektywny i kontradyktoryjny. Skoro zgodnie z art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, to nagranie przesłuchania, przeprowadzone z poszanowaniem zasad uregulowanych w art. 147 k.p.k., może stanowić dowód w sprawie. Do nagrania nie jest konieczna ani zgoda przesłuchującego, ani przesłuchiwanego.

 

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *